दौंड शहर आणि तालुका विकास विचार मंच

🌾 दौंड तालुक्यातील बदलती शेती आणि शाश्वत विकास: पाण्याची साथ आणि लोकनेतृत्वाचा प्रभाव लेखक: डॉ. श्री. अभिषेक राजेश जाधव (ARJ Sir, Daund) माझ्या वैयक्तिक अभ्यास दौऱ्यादरम्यान दौंड तालुक्यात केलेल्या भेटीदरम्यान, एक गोष्ट प्रकर्षाने जाणवली – पाणी, प्रयोगशील नेतृत्व आणि तंत्रज्ञान यांच्या समन्वयातून शेती व ग्रामीण जीवन कसे आमूलाग्र बदलू शकते. या तालुक्याने शेतीतील संकटांवर मात करत स्वतःचा एक वेगळा पायवाट निर्माण केला आहे – आणि या वाटचालीत महत्त्वाचे दोन घटक दिसले: १. भीमा नदीवरून निघणारा उजवा कालवा , आणि २.  स्थानिक संशोधक व प्रयोगशील उद्योजकांचे योगदान . 🚜 भाग १: उजवा कालवा – दौंडच्या शेतीला मिळालेली नवसंजीवनी दौंड तालुक्याच्या अनेक भागांत काही वर्षांपूर्वीपर्यंत कोरडवाहू शेतीचं वर्चस्व होतं. परंतु भीमा नदीवरून सुरू झालेल्या उजवा कालवा प्रकल्पामुळे या शेतीला जलसिंचनाची नवी दिशा मिळाली. ✅ सिंचनामुळे झालेली सुधारणा: वर्षभर २-३ हंगामांची पिके घेण्याची क्षमता डाळिंब, केळी, ऊस, टोमॅटो, भाजीपाला यांसारख्या नगदी व फळबाग पिकांत वाढ पाण्याच्या शाश्वत वापरामुळे उन्हाळ्यातही पिक...

व्यावसायिकांसाठी छोटीशी पण मोलाची टिप – व्यावसायिक शिस्त, ग्राहक सेवा आणि स्थानिक विकास लेखक – डॉ. अभिषेक राजेश जाधव (दौंड शहर व तालुका विकास विचार मंचाच्या वतीने) आपण सध्या व्यवसायात असाल, दुकान चालवत असाल, सेवा देत असाल किंवा काही वस्तू विकत असाल — एक गोष्ट निश्चित आहे की, आपल्या प्रत्येक कृतीचा थेट परिणाम आपल्या शहराच्या, आपल्या तालुक्याच्या अर्थव्यवस्थेवर होतो. हो, अगदी खरं! आपण जरी एक छोटा व्यवसाय चालवत असलो तरीही आपण दौंडच्या विकासात मोठं योगदान देत आहोत किंवा देऊ शकतो — हे समजून घेणं अत्यंत आवश्यक आहे. आपल्याकडून सुरु होणारा बदल बऱ्याच वेळा असं होतं की ग्राहकाने काही काम दिलं आणि आपण "हो" म्हणतो. पण दुसऱ्याच क्षणी एखाद्या दुसऱ्या कामात, फोन कॉलमध्ये, किंवा गर्दीत ते विसरून जातो. परिणाम? काम पूर्ण होत नाही. ग्राहक नाराज होतो. तो पुढच्या वेळी दुसऱ्या कोणाकडे जातो. आपल्याकडचा व्यवहार थांबतो. पण ही साखळी इथेच थांबत नाही! या एका व्यवहाराच्या अभावामुळे आपल्या व्यवसायाचं उत्पन्न घटतं , त्यामुळे आपण कमी लोकांना काम देतो, कमी खरेदी करतो, आणि याचा परिणाम पुढे...

"दौंडचा उपनगर दर्जा गेला – एक चिंतन" --- परिचय: दौंड हे पुणे जिल्ह्यातील एक महत्वाचा तालुका आहे. लोहमार्ग, महामार्ग, वसाहती, शेती आणि उद्योग यांचं मिश्रण असलेला हा तालुका एकेकाळी "विकसनशील" म्हणून ओळखला जात होता. परंतु अलीकडच्या काळात ‘उपनगर’ म्हणून जो काही लौकिक होता, तो हळूहळू गमावला जातोय, असं दिसतंय. यामागची कारणं, परिणाम आणि पुढचं काय यावर थोडं चिंतन करणं गरजेचं आहे. --- १. उपनगराचा दर्जा म्हणजे काय? उपनगर हा शब्द केवळ भौगोलिक दृष्टिकोनातून वापरला जात नाही. तो सामाजिक, आर्थिक आणि प्रशासकीय प्रगतीचाही एक मानदंड असतो. उपनगर म्हणजे शहराजवळील, पण स्वतंत्र ओळख असलेला असा भाग जो शहरीकरणाच्या लाटेवर स्वार होतो – जिथे पायाभूत सुविधा, औद्योगिक विकास, शिक्षण संस्था, आरोग्य सेवा आणि वाहतुकीचं चांगलं जाळं असतं. --- २. दौंडचा सुवर्णकाळ: दौंडचं लोकेशन खूपच स्ट्रॅटेजिक आहे – पुणे, नगर, सोलापूर यांना जोडणारा रेल्वे आणि रस्ता मार्ग, भीमा नदीचं अस्तित्व, MIDC चा विकास, उरळी कांचनपासून आलेल्या शहरसदृश सुविधा – यामुळे दौंड काही काळ ‘पुण्याच्या उपनगर’ म्हणून नावाजलं गेलं. खासकरून प...

दौंड शहर – स्वच्छतेकडून सुशोभीकरणाकडे आणि पुन्हा वास्तवाकडे एक प्रवास --- प्रस्तावना दौंड शहर, पुणे जिल्ह्यातील एक महत्वाचे शहर, औद्योगिक आणि रेल्वे जंक्शन म्हणून परिचित असले तरी अलीकडच्या काळात ते स्वच्छता आणि सुषोभीकरणाच्या दिशेने घेतलेल्या महत्वाकांक्षी पावलांमुळे चर्चेत आलं. नगरपालिकेने विविध उपक्रमांद्वारे शहराचा चेहरामोहरा बदलण्याचा प्रयत्न केला आणि काही अंशी यशही मिळवलं. मात्र, सध्याच्या काळात राजकीय हस्तक्षेप आणि ठेकेदारीच्या लढ्यांमुळे हे प्रयत्न थोडे अडखळताना दिसत आहेत. तरीही नागरिकांमध्ये एक सकारात्मक आशा आहे की दौंड पुन्हा एकदा स्वच्छ आणि सुंदर होईल. --- स्वच्छतेकडे पहिले पाऊल स्वच्छ भारत अभियान सुरू झाल्यानंतर दौंडमध्येही 2014 पासून स्वच्छतेसाठी प्रयत्न सुरू झाले. नगरपालिकेने अनेक सुधारणा राबवल्या: घराघरात कचरा संकलन सुरु झाले ओपन डंपिंग हटवून कंपोस्ट युनिटस् तयार करण्यात आले स्वच्छता मित्रांना आधुनिक साधनं उपलब्ध करून देण्यात आली नागरिकांमध्ये जनजागृतीसाठी स्पर्धा, रॅली आणि कार्यशाळा घेण्यात आल्या शाळांमध्ये 'स्वच्छता शपथ' घेण्याचे उपक्रम राबवले गेले आणि लहान मुला...